BỆNH HÉO XANH

Đăng vào ngày 06/12/2010

Biện pháp phòng trừ hữu hiệu nhất đối với bệnh héo xanh cà chua và khoai tây là gì?

 1. Nguyên nhân: 

Do Pseudomonas solanacearum Smith; Ralstonia solanacerum. (Smith 1896) Yabanchi et all 1996. Vi khuẩn hình gậy, gram âm phân bố trên toàn cầu nhưng phổ biến ở vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới và những vùng có khí hậu ấm áp

- Bệnh hại trên những cây rải rác hay một nhóm cây trồng.

- Bệnh cũng hại trên thuốc lá, khoai tây, cà tím, ớt, chuối, v.v trên 200 loài cây.

Bệnh héo xanh vi khuẩn hại cà chua là đối tượng gây hại nghiêm trọng, nan giải nhất đối với các vùng trồng cà chua trên thế giới, nhất là các vùng nhiệt đới, cận nhiệt đới, các vùng có khí hậu nóng ẩm ấm áp.Ở nhiều nước, bệnh héo xanh vi khuẩn đã là một yếu tố cản trở lớn đối với việc sản xuất rau như Mĩ, Pháp, Ôtraylia, Trung quốc, Đài loan,Thái Lan, Philipp,v.v.Loài P.solanacearum gây bệnh héo xanh cà chua là loài kí sinh đa thực, với nhiều chủng nòi khác nhau thể hiện tính độc khả năng gây bệnh, phân bố ở các vùng địa lí khác nhau.Ở miền Bắc Việt namloài P.solanacearum được xác định có chủng (race) 1, gồm nòi sinh học (biovar) 3 và 4, đây là chủng có phạm vi kí chủ rộng tồn tại lâu trong đất.Ngoài gây hại trên cà chua, vi khuẩn còn gây hại nặng trên cà tím, khoai tây, thuốc lá, cà pháo, lạc…

Cũng như các bệnh héo xanh vi khuẩn hại trên một số cây trồng cạn khác, việc phòng chống héo xanh vi khuẩn hại cây cà chua hiện nay đang là vấn đề nan giải khókhăn và rất nhiều hạn chế không chỉ ở nước ta mà còn gặp trên hầu hết các nước trên thế giới. Nguyên nhân là do P.solanacearum có khả năng tồn tại lâu trong đất, trong tàn dư, trong vật liệu giống nhiễm bệnh và phổ biến trong các cây kí chủ khác thuộc họ cà, họ đậu họ thập tự,cúc,v.v…đây là loài vi khuẩn kí sinh đa thực với nhiều chủng nòi khác nhau phân bố rộng gây hại hệ thống bố mạch dẫn, truyền lan trên đồng ruộng chủ yếu nhờ nước, nhờ mưa gió.Để phòng chống một cách chủ động và có hiệu quả nhằm hạn chế tác hại của bệnh héo xanh vi khuẩn cần phải áp dụng biện pháp phòng trừ tổng hợp:
Chọn lọc, sử dụng hạt giống khoẻ không nhiễm bệnh trồng các giống cà chua có khả năng chống chịu với bệnh, có năng suất cao với các vùng sinh thái và thời vụ trồng thường nhiễm bệnh nặng. Đây là biện pháp có hiệu quả kinh tế nhất trong phòng trừ bệnh héo xanh vi khuẩn hại cà hiện nay. Khử trùng bằng thuốc xông hơi và hơi nóng môi trường đất.

2. Triệu trứng bệnh:

- Bệnh héo xanh vi khuẩn hại cà chua có thể xuất hiện gây hại ở mọi giai đoạn sinh trưởng, nhưng phát triển mạnh nhất là từ giai đoạn ra hoa đến hình thành quả non, quả già. Cây thể hiện triệu trứng ngay sau khi vi khuẩn xâm nhập rễ hoặc phần thân sát mặt đất, qua vết thương xây xát, qua các lỗ hở tự nhiên. Ở giai đoạn cây con nhiễm bệnh thường thể hiện triệu trứng là toàn bộ lá héo rũ nhanh chóng, lá héo xanh cây gục xuống và chết.

- Khi cây cà chua đã lớn, triệu trứng ban đầu héo những lá ngọn, 2-3 ngày sau cây héo đột ngột và không hồi phục.Các rễ phụ khi sinh có thể mọc ra trên thân chính.

- Quan sát cây nhiễm bệnh thường thấy vỏ thân phía gốc sù sì, bó mạch hoá nâu, ruột thân ngập nước hoá nâu và ở giai đoạn cuối vỏ thân sát mặt đất có màu nâu.

- Tuy nhiên trên đồng ruộng, trong một số trường hợp do cây bệnh đã quá lâu hoặc triệu trứng bệnh héo xanh vi khuẩn không điển hình sẽ dẫn tới bị nhiễm lẫn, thiếu chính xác.

- Một số đặc điểm cần hết sức lưu ý: khi cắt ngang thân, cành sẽ thấy bó mạch dẫn, mô gỗ có màu nâu đen, nâu sẫm và ấn mạnh vào miệng đoạn cắt có thể thấy dịch nhờn vi khuẩn màu trắng sữa chảy ra: hoặc cắt một đoạn thân cây bị nhiễm bệnh ngâm vào nước ta thấy dịch vi khuẩn sẽ trào ra từ bó mạch xilem.Đây là một trong những nét triệu trứng đặc trưng, điển hình của bệnh héo xanh vi khuẩn, giúp cho việc chuẩn đoán, phân biệt và giám định bệnh héo xanh vi khuẩn với các hiện tượng héo rũ hại cà chua do những tác nhân gây bệnh cùng xâm nhiễm phá hoại trên đồng ruộng.

3. Điều kiện phát triển bệnh:

- Vi khuẩn bảo tồn trong đất trong một thời gian dài không có mặt cây kí chủ.

- Xâm nhập vào rễ qua các vết thương gây ra do côn trùng, tuyến trùng, vết thương tự nhiên hoặc do chăm sóc vun trồng.

- Nhiệt độ cao và độ ẩm đất cao thuận lợi cho bệnh phát triển.

Sau khi thâm nhập vào rễ, vi khuẩn lan theo bó mạch dẫn, sinh sản phát triển, sản sinh ra các men độc tố dẫn đến phá huỷ các mô tế bào, vít tắc mạch dẫn làm cản trở sự vận chuyển nước, chất dinh dưỡng và nhựa trong cây, dẫn tới cây héo rũ nhanh và chết. Bệnh truyền lan trên đồng ruộng, từ cây này sang cây khác, từ vùng có ổ bệnh sang các vùng sung quanh bằng nhiều con đường khác nhau, như nước tưới, nước mưa, không khí truyền lan qua hạt giống nhiễm bệnh.Ngoài ra bệnh có thể truyền lan qua tuyến trùng nốt sưng hại rễ, qua các hoạt động chăm sóc của con người.Nguồn bệnh của bệnh héo xanh vi khuẩn hại cà chua có thể tồn tại ở nhiều dạng khác nhau: vi khuẩn có thể sống lâu trong đất, trong tàn dư cây bệnh, trong vật liệu giống nhiễm bệnh, trong các cây kí chủ phụ trong họ cà , họ đậu,v.v. và cỏ dại là kí chủ của bệnh.

Bệnh thường phát sinh nhiều trên chất đất cát pha, thịt nhẹ và trên đất đã nhiễm bệnh(Có nhiều tàn dư, nguồn bệnh từ vụ trước, năm trước).Bệnh héo xanh vi khuẩn có xu thế giảm khi trồng cà chua trên đất có luân canh với lúa nước, ngô, bón phân chuồng hai mục kết hợp với lân, kali. Bệnh có thể phát sinh và gây hại ngay từ giai đoạn cây con kéo dài đến khi thu hoạch, nhưng bệnh thường nặng nhất ở giai đoạn cây ra hoa đến hình thành quả non.Ở miền bắc nước ta, bệnh có thể phát triển mạnh gây hại nghiêm trọng cho vụ cà chua trồng sớm (tháng 8-9) và vụ cà chua xuân hè (Tháng 4-5).Hầu hết các giống cà chua phổ biến trồng trong sản xuất hiện nay đều nhiễm bệnh, tuy nhiên độ nhiễm nặng hay nhẹ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố kỹ thuâth canh tác, thời vụ đất đai, chế độ phân bón, tưới nước v.v..

Trong những năm gần đây một số giống cà chua nhập nội chọn tạo cho năng suất cao, phẩm chất tốt, mức độ nhiễm bệnh héo xanh vi khuẩn thấp trung bình (tỉ lệ bệnh < 20%) đã và đang được trồng ở một số vùng, ở thời vụ thích hợp.

4. Đặc điểm sinh học của bệnh:

5. Biện pháp phòng trừ:

Luân canh với các loại cây không phải là kí chủ của bệnh. Tiến hành luân canh cây cà chua với lúa nước, tốt nhất là trên chân đất 2 lúa 1 màu, không luân canh với các cây họ cà, họ đậu cà tím, (khoai tây, thuốc lá, cà pháo, lạc, vừng ,v.v..). Có thể luân canh với một số cây trồng khác không phải là kí chủ của bệnh như ngô, mía, v.v..

Làm tốt công tác vệ sinh đồng ruộng, tiêu huỷ tàn dư cây bệnh dọn sạch kí chủ của bệnh héo xanh vi khuẩn nhằm giảm bớt và tiêu diệt nguồn bệnh trong đất.

Chọn thời vụ trồng phù hợp với điều kiện khí hậu đất đai, hệ thống canh tác ở mỗi vùng, trồng với mật độ vừa phải làm luống cao dễ thoát nước bón phân hữu cơ kết hợp với vôi, lân, kali theo một tỷ lệ hợp lí, chăm sóc, tưới nước làm giàn đúng kỹ thuật phù hợp với giai đoạn sinh trưởng của cây cà chua.

Có thể sử dụng một số phân vi sinh đối kháng như Bacillussubtlis, Pseudomonas fluorescens để xử lí hạt trước khi gieo, nhúng rễ cây non trước khi trồng hoặc đưa lượng vi sinh vật đối kháng vào vùng rễ ngay sau khi trồng nhằm ức chế, cạnh tranh và tiêu diệt vi khuẩn P.solanacearum gây bệnh héo xanh.

Tương tự như vậy với cây khoai tây: Chúng ta cần áp dụng các biện pháp canh tác phù hợp.

- Làm tốt công tác vệ sinh đồng ruộng, tiêu huỷ tàn dư cây bệnh dọn sạch kí chủ của bệnh héo xanh vi khuẩn ở cây khoai tây nhằm giảm bớt và tiêu diệt nguồn bệnh trong đất.

- Chọn thời vụ trồng phù hợp với điều kiện khí hậu đất đai, hệ thống canh tác ở mỗi vùng, trồng với mật độ vừa phải làm luống cao dễ thoát nước.

- Chọn lọc, sử dụng giống khoẻ không nhiễm bệnh trồng các giống khoai tây có khả năng chống chịu với bệnh, có năng suất cao với các vùng sinh thái và thời vụ trồng thường nhiễm bệnh nặng. Đây là biện pháp có hiệu quả kinh tế nhất trong phòng trừ bệnh héo xanh vi khuẩn hại khoai tây hiện nay. Khử trùng bằng thuốc xông hơi và hơi nóng môi trường đất.

Theo VNG

 

Chia sẻ bài viết:
  • Print
  • Digg
  • Sphinn
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Mixx
  • Google Bookmarks
  • Blogplay